ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකර්මාන්තය මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම අභියෝගයක් වන්නේ පසු අස්වනු හානියයි (Post-harvest loss). ගොවියා විශාල මහන්සියක් දරා නෙළාගන්නා අස්වැන්නෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රතිශතයක් පාරිභෝගිකයා අතට පත්වීමට පෙර විනාශ වී යයි. මීට බලපාන හේතු, ඊට ඇති විසඳුම් සහ එම විසඳුම් ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ගොවීන් මුහුණ දෙන ගැටලු පිළිබඳව මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ.
1. පසු අස්වනු හානියට ප්‍රධාන හේතු
අස්වැන්න නෙළීමේදී සිදුවන සීරීම් සහ තැලීම් මෙන්ම, සාම්ප්‍රදායික පොලි උර හෝ ගෝනිවල එළවළු තදින් අසුරා ප්‍රවාහනය කිරීම මීට ප්‍රධාන වශයෙන් බලපායි. නිසි වාතාශ්‍රයක් නොමැති වීම නිසා එළවළු අධික ලෙස රත් වී ඉක්මනින් කුණු වීමට ලක් වේ.
2. හානිය අවම කර ගැනීමේ ක්‍රමවේද
බීට් රූට් සහ කැරට්, බෝංචි වැනි එළවළු ශක්තිමත්, වාතාශ්‍රය සහිත ප්ලාස්ටික් කූඩවල (Ventilated plastic crates) ඇසිරීමෙන් පසු අස්වනු හානිය විශාල ලෙස අවම කර ගත හැක. මෙමගින් ප්‍රවාහනයේදී එළවළු එකිනෙක තැලීම වැළකෙන අතර, මනා වාතාශ්‍රයක් ලැබීම නිසා නැවුම් බව දිගු කල් පවතී
මේ සඳහා හොඳම උදාහරණයක් ලෙස කාගිල්ස් (Cargills) සහ කීල්ස් (Keells) වැනි පෞද්ගලික සුපිරි වෙළඳසැල් ජාලයන් දැක්විය හැක. ඔවුන් තම සැපයුම් ජාලය තුළ මෙම ප්ලාස්ටික් කූඩ ක්‍රමවේදය අනිවාර්ය කර ඇති අතර, ඒ හරහා පසු අස්වනු හානිය ඉතා විශාල වශයෙන් අවම කර ගැනීමට ඔවුන් සමත් වී ඇති බව අපට පැහැදිලිවම දැකගත හැක.
3. ගොවීන් ප්ලාස්ටික් කූඩ භාවිතයට අකමැති වීමට බලපාන ප්‍රායෝගික ගැටලු
ප්ලාස්ටික් කූඩ භාවිතය සාර්ථක විසඳුමක් වුවද, ගොවීන් ඊට යොමු වීමට අකමැති වීමට ප්‍රායෝගික හේතු කිහිපයක් බලපායි:
- ප්‍රවාහන ඉඩකඩ සහ පිරිවැය: ගෝනිවල අසුරනවාට වඩා ප්ලාස්ටික් කූඩ ලොරියක් තුළ වැඩි ඉඩක් ගනී. මේ නිසා එක් ගමනකදී ප්‍රවාහනය කළ හැකි එළවළු ප්‍රමාණය අඩුවන අතර, කිලෝවක් සඳහා වැයවන ප්‍රවාහන ගාස්තුව ඉහළ යයි.
- හිස් කූඩ ආපසු ගෙන ඒමේ ගැටලුව: ආර්ථික මධ්‍යස්ථාන වෙත රැගෙන යන කූඩ නැවත ගොවිපළට ගෙන ඒම අමතර ප්‍රවාහන වියදමක් සහ ලොජිස්ටික් ගැටලුවක් නිර්මාණය කරයි.
- මූලික ආයෝජනය: සාමාන්‍ය ගෝනියකට වඩා ප්ලාස්ටික් කූඩයක් සඳහා විශාල මූලික පිරිවැයක් දැරීමට ගොවියාට සිදුවේ.
මෙම ප්‍රායෝගික ගැටලු සඳහා රජයෙන් හෝ අදාළ ආයතනවලින් නිසි යාන්ත්‍රණයක් සකස් කරන්නේ නම්, පසු අස්වනු හානිය අවම කර ගනිමින් ගොවියාට මෙන්ම පාරිභෝගිකයාටද ඉහළ ප්‍රතිලාභ අත්කර ගත හැක.